WPS i WPQR dotyczą technologii spawania, ale pełnią zupełnie inne funkcje. WPS określa, jak należy wykonać dane połączenie spawane, natomiast WPQR potwierdza kwalifikację technologii, na podstawie której taka instrukcja może być stosowana w określonym zakresie.
Najprościej mówiąc: WPS jest dokumentem roboczym używanym podczas produkcji, a WPQR stanowi potwierdzenie, że dana technologia została sprawdzona i zakwalifikowana zgodnie z właściwymi wymaganiami.
Co to jest WPS?
WPS, czyli Welding Procedure Specification, to instrukcja technologiczna spawania. Opisuje warunki i parametry, według których należy wykonać konkretne połączenie.
W zależności od procesu i zastosowanych wymagań WPS może określać między innymi:
- metodę spawania,
- rodzaj materiału podstawowego,
- typ i przygotowanie złącza,
- materiał dodatkowy,
- pozycję spawania,
- parametry spawania,
- gaz osłonowy,
- temperaturę podgrzewania wstępnego i międzyściegową, jeśli są wymagane,
- kolejność wykonywania ściegów.
Dzięki temu spawacz lub operator otrzymuje jednoznaczną instrukcję, według której powinien prowadzić proces.
WPS nie jest jednak sam w sobie potwierdzeniem, że dana technologia została zakwalifikowana. Do tego służy dokumentacja kwalifikacyjna, w tym WPQR, jeśli taki sposób kwalifikacji ma zastosowanie.
Co to jest WPQR?
WPQR, czyli Welding Procedure Qualification Record, to protokół kwalifikowania technologii spawania.
Dokumentuje warunki, w jakich wykonano próbę kwalifikacyjną, wyniki wymaganych badań oraz zakres, w którym technologia została zakwalifikowana.
WPQR może zawierać między innymi informacje dotyczące:
- zastosowanego procesu spawania,
- materiałów,
- rodzaju i wymiarów złącza próbnego,
- grubości i średnic,
- pozycji spawania,
- materiałów dodatkowych,
- parametrów zastosowanych podczas próby,
- wyników badań,
- zakresu kwalifikacji wynikającego z przeprowadzonej próby.
WPQR nie oznacza, że firma może dowolnie zmieniać materiały, grubości, pozycje czy proces spawania. Każda kwalifikacja ma określony zakres i właśnie w jego granicach można opracowywać oraz stosować odpowiednie WPS.
WPS a WPQR – najważniejsze różnice
| WPS | WPQR |
| instrukcja technologiczna spawania | protokół kwalifikowania technologii |
| określa, jak wykonać połączenie | potwierdza, że technologia została zakwalifikowana |
| jest stosowany podczas produkcji | dokumentuje przebieg i wynik kwalifikacji |
| zawiera parametry robocze dla konkretnego zastosowania | określa również zakres kwalifikacji technologii |
| jest stosowany w granicach właściwie zakwalifikowanej technologii, jeśli kwalifikacja jest wymagana | stanowi dokumentację potwierdzającą przeprowadzoną kwalifikację |
W praktyce oba dokumenty są ze sobą ściśle powiązane, ale nie można stosować ich zamiennie.
Jak WPS i WPQR są ze sobą powiązane?
Przy kwalifikowaniu technologii poprzez próbę technologiczną proces rozpoczyna się zwykle od opracowania pWPS, czyli wstępnej instrukcji technologicznej spawania.
Na jej podstawie wykonuje się złącze próbne. Następnie przeprowadzane są wymagane badania, które pozwalają ocenić, czy przyjęta technologia spełnia określone wymagania.
Jeżeli wyniki są prawidłowe, kwalifikację dokumentuje się w WPQR. Na tej podstawie można przygotować WPS stosowane później w produkcji.
W uproszczeniu wygląda to tak:
pWPS → złącze próbne → badania → WPQR → WPS
Nie oznacza to jednak, że jeden WPQR odpowiada zawsze dokładnie jednemu WPS. W granicach zakresu potwierdzonego przez WPQR można przygotować więcej niż jedną instrukcję WPS, jeżeli odpowiadają konkretnym potrzebom produkcyjnym i mieszczą się w kwalifikowanym zakresie.
Jak wygląda kwalifikowanie technologii spawania?
Zakres procesu zależy od rodzaju produkcji, stosowanych materiałów oraz wymagań, które mają zastosowanie do danego wyrobu.
W przypadku kwalifikowania przez próbę technologiczną najczęściej obejmuje ono kilka etapów.
Najpierw określa się technologię, która ma zostać sprawdzona, oraz przygotowuje pWPS. Następnie zgodnie z przyjętymi parametrami wykonywane jest złącze próbne.
Kolejnym etapem są wymagane badania. W zależności od zastosowanej normy i rodzaju złącza mogą obejmować zarówno badania nieniszczące, jak i badania niszczące lub mechaniczne.
Po uzyskaniu wymaganych wyników dokumentuje się kwalifikację oraz określa jej zakres. Dopiero wtedy można przygotować instrukcje WPS przeznaczone do stosowania przy właściwej produkcji.
CDB Prestige wspiera przedsiębiorstwa w zakresie WPQR i kwalifikacji technologii spawania, od analizy potrzeb po przygotowanie dokumentacji i organizację badań.
Czy każdy WPS wymaga wykonania nowej próby technologicznej?
Nie zawsze.
Próba technologiczna jest jednym ze sposobów kwalifikowania technologii spawania, ale nie jedynym. W zależności od zastosowanych norm i wymagań możliwe są także inne metody kwalifikacji.
Dlatego nie należy automatycznie zakładać, że dla każdego nowego WPS trzeba od początku wykonywać osobne złącze próbne i nowy WPQR.
Najpierw trzeba sprawdzić:
- jakie wymagania dotyczą konkretnego wyrobu,
- jaki sposób kwalifikowania jest dopuszczony,
- czy firma posiada już odpowiednią kwalifikację,
- czy planowany WPS mieści się w jej zakresie.
Dopiero na tej podstawie można zdecydować, czy potrzebna jest nowa kwalifikacja.
Kiedy potrzebny jest WPS?
WPS stosuje się tam, gdzie technologia spawania powinna być udokumentowana zgodnie z wymaganiami dotyczącymi danego wyrobu, kontraktu lub systemu jakości.
Ma to szczególne znaczenie w przedsiębiorstwach działających zgodnie z wymaganiami związanymi między innymi z EN 1090 i Zakładową Kontrolą Produkcji czy ISO 3834.
WPS pozwala przenieść wymagania technologiczne na poziom codziennej produkcji.
Kiedy potrzebny jest WPQR?
WPQR jest potrzebny wtedy, gdy technologia spawania wymaga kwalifikacji w sposób, który zakłada jej potwierdzenie takim dokumentem.
Ma to znaczenie szczególnie wtedy, gdy firma musi wykazać, że stosowany proces spawania został wcześniej sprawdzony i mieści się w określonym zakresie kwalifikacji.
W praktyce potrzeba wykonania nowego WPQR często pojawia się, gdy przedsiębiorstwo:
- wprowadza nowy materiał,
- zaczyna stosować inną technologię,
- podejmuje produkcję poza zakresem dotychczasowych kwalifikacji,
- przygotowuje się do realizacji nowego rodzaju wyrobów,
- uzupełnia dokumentację wymaganą przy określonym systemie lub kontrakcie.
Kluczowe jest więc nie samo posiadanie WPQR, ale to, czy jego zakres rzeczywiście obejmuje prace wykonywane w danym zakładzie.
Kiedy trzeba kwalifikować technologię ponownie?
Nowa kwalifikacja może być konieczna wtedy, gdy planowana produkcja wychodzi poza zakres istniejącego WPQR.
Znaczenie mogą mieć między innymi zmiany dotyczące:
- materiału podstawowego,
- procesu spawania,
- zakresu grubości,
- średnicy,
- pozycji spawania,
- materiałów dodatkowych,
- innych parametrów uznawanych za istotne przez właściwą normę.
Nie każda zmiana automatycznie oznacza konieczność przeprowadzenia nowej kwalifikacji. Najpierw trzeba sprawdzić, czy nadal mieści się ona w zakresie już posiadanego WPQR.
To szczególnie ważne przy nowych zleceniach. Sam fakt, że firma posiada WPQR, nie oznacza jeszcze, że można wykorzystać go przy każdej technologii stosowanej w zakładzie.
WPQR a uprawnienia spawacza – to nie jest to samo
Kwalifikacja technologii spawania i kwalifikacja spawacza dotyczą dwóch różnych kwestii.
WPQR potwierdza kwalifikację technologii.
Kwalifikacja spawacza potwierdza natomiast, że konkretna osoba posiada wymagane kwalifikacje do wykonywania prac w określonym zakresie.
Można więc posiadać prawidłowo zakwalifikowaną technologię, ale jednocześnie nie mieć pracownika z odpowiednimi kwalifikacjami do jej wykonania. Możliwa jest też sytuacja odwrotna – spawacz ma właściwe kwalifikacje, ale przedsiębiorstwo nie posiada wymaganej dokumentacji technologicznej.
Oba obszary trzeba więc weryfikować osobno.
Jak przygotować WPS i WPQR dla swojej produkcji?
Najpierw trzeba określić, jakie procesy spawalnicze są rzeczywiście stosowane i jaki zakres technologii trzeba udokumentować. Dopiero później można ocenić, które istniejące kwalifikacje da się wykorzystać, a gdzie potrzebne będzie przeprowadzenie nowej procedury.
Pozwala to uniknąć zarówno braków w dokumentacji, jak i wykonywania niepotrzebnych kwalifikacji.
W CDB Prestige analizujemy zakres produkcji, przygotowujemy dokumentację WPS i WPQR, organizujemy wymagane badania oraz wspieramy firmy w procesie kwalifikowania technologii spawania.
